Visits 192336

Rromano resursno maškaripe

Ekumensko humanitano organizacija

Ekumensko humanitano organizacija (EHO) anndar o Novi Sad si ćidipe forutnengo, registruime po zakono andar e ćidimata  forutnengo ande ćidimate, društvoske organizacije thaj e politikake organizacije save fundonpes ande SFRJ ( službeno patrin SFRJ, br. 42/90), savjaki bući si te bućarel ande AP. Vojvodina, R. Srbija.

O EHO si fundome 1993. ando Novi Sad pe svaturja e LJumnjake savetosko kanđirengo, Švajcerska. Khanđira save fundosarde o EHO si: Slovačko Evangeličko.A.V. Khanđiri ande Srbija, Hrišćansko reformatorsko Khanđiri ande Srbija, Evangeličko Metodističko Khanđiri ande Srbija, Grkokatoličko Khanđiri ande Vojvodona thaj Evangeličko Hrišćansko A.V. Khanđiri ande Vojvodina, Srbija.

EHO pire bućasa te ciknjarel o čorrîpe, anglunipe maškarkhanđirenge buća thaj vazdinipe pe manušane vorte thaj ažutill te fundolpe solidarno forutni Srbija.

Majbut pala amende pala thaj amare projektujra šaj te dićhen pe amaro veb sajto Ekumensko humanitarno organizacija.

Rromano resursno maškaripe

Rromano resursno maškaripe ( RRRM) si programo Ekumensko humanitarno arganizacijako. RRRM teljarda e bućasa ando Januari, 2000 bîrš.

Rromano resursno maškaripe  del averčhande resursujra tahj ćidel majbut ažutimata, buća, sikavel sa jekh vorrte sa e forutnengo-ge, sikavipe te na anglogîndilpe pale agorime manuša, vjastipe, sar te ćerelpe thaj sar si majlačhe, sar te varekas anes pe čire svatujra, zuralipe sikavimasa, bućako sićope, bućaripe thaj korkorrobućaripe, ažutipe te loćarelpe o ćherutno trajo thaj aver.

Aresipe RRRM

Intrego aresipe:

Te majlačhardol  o socio- ekonomsko trajo Rromengo ande Srbija.

Kotora arasipeske:

1.        Sikavipe manušane vorrtonengo thaj te e Rroma aven sar vi aver, majlačhe vjastimasa, sikavimasa, sastarimaske sikavimasa, bućake sikavimasa thaj ažutipe te loćarelpe o ćherutno trajo.

2.        ažutipe e čhavorrenge thaj ternenge te avel len šaipe palo sićope sar vi avren.

Bućarimaske kotora RRRM:

1.     bešipe

2.     vjastipe thaj andipe pe čire svatujra

3.     sićope

4.     bućaripe

Ande ohto bîrš, RRRM ikerel na sa jekh projektujra, ande štar programoske kotora.

Dešupandžebîršesko džanglipe  EHO-ko ande bući e agorime manušenca, ločharda te o RRRM ađes bućarel participativne modelesa e Rromenca savo sikadilo sar zurale lačho.

1. Bešipe:

Palo agoripe pharimatengo save si (legalizicija biuže carengo thaj fundomaski infrastrukture) ande rromane care ande AP Vojvodina / Srbija, Rromano resursno maškaripe buljarda loko varo pe savo, šaj e rromenca te bućarelpe Varo „Inćarimasko nevipe rromane carengo“ mothol sar katar sa e riga te agorisarelpe o pharipe thaj varo pe savo savorra dena piro ažutimasko kotor, sa kola ćidimata – riga save kamen, šaj te čhinaven sar ćerelape, sar vi ćerdipe strategijako sar te anglunilpe socio – ekonomsko ačhipe e rromengo ande AP Vojvodina – Srbija.

Maj importantne ande sa godova si, kola save si anglune maškar e rromano minuritengo ćidipe, save pire bućasa den inćaripe pe sa kova so ćerelpe.

Pandž – Sostar e bući pe kava varo?

1. participacija: kava varo mothol kaj e manuša svenge ažutilpe, moraš te hasnaren varese, katar o teljaripe thaj džiko agopripe e projektosko. O projekto ćerelpe ando jekhipe e rromenca save anen maj inportantne čhinavimata a paša godova dićhelpe te kultura thaj tradicija kale themesko.

2. fleksibilnost: kava varo del o gatipe projektengo. Sar te ćerelpe, kotor po kotor, del šaipe te kola savenđe ažutilpe, korokrro mothon so? sar?  thaj kana kamen te ćerelpe? kova so ažutila lango trajo. Kava varo šal ćerelpe pe averčhadne thana, save e Rroma losardine, sar pirro trujalipe.

3. inćaripe: kava varo ćerel zurarel e manušen savenge ažutilpe thaj sar delen šaipe te dumaven, gajda vi trubun te len pe peste godova sar gatisarelape o projekto. O programo, skavipe bućarimasko (jal “ On the jop trainig „) vazdel o rodipe e Rromengo po tržište bućarimasko, so ažutilen te ekonomski zurarenpe.

4. ekonomičnost: kava varo mothol pale godova sar šaj pe 1500 eura, po ćindo ćherutno matrijali palo lačharipe e ćherengo, pale majlačho trajo, e Rroma den purano ćherutno matrijali thaj piri zor pale bući, savi anel 1500 eura, sar lego kotor, savo dine pale majlačho trajo.

5. katar sa e riga: kava varo ćerel, socijalno inkluzija thaj bući po : soćope, sastipe, bućaripe thaj ćherutnipe (sar mothon NAP – ujra). Se projektne aktivnostujra bućaren po ćerdipe kapacitetosko thaj resursujra e Rromenge, save anen buljeripe ande lokalne ćidimata.

Majbut palo projekto „Socijalo inkluzija thaj pale majlačho čheripe ande duj rromane care ande AP Vojvodina, Srbija„, dikh e pod projektujra.

1.1. Projekto: „Socijalo inkluzija thaj pale majlačho čheripe ande duj rromane care ande AP Vojvodina, Srbija

Care Bangladeš, Novi Sad
Teljaripe julosko 2007. bîrš. RRRM  teljarda e projektosa: „Socijalo inkluzija thaj pale majlačho čheripe ande duj rromane care ande AP Vojvodina, Srbija“.

Ande vrjama, 01. 07. 2007. – 31. 12. 2008. RRRM varo e bućako zumadape ande Care Bangladeš.

Lačharipe ćherengo ande care – čhutipe ćherutnege učharipesko, hanavipe septičke hîvjengo,ćerdipe majjekh sobako thaj kupatilosko, cîdipe strujako ande ćhera, ćeren e ćherutne Rroma sve trajin ande godola care, save džanen godoja bućhi thaj / vaj agorisardine RRRM Programi bućarimaske sićope (“ on the jop training „) thaj sićile neve džanglimata thaj bućarimata andar građeviske – instalaterske buća.

E ćherutne kale carege si došale pale sasti bući savi ćerelpe pe lenge ćhera: e ćherutne korkorro ćeren bući pe pire ćhera (gajda kaj varekas po ažutipe), vaj poćinen e bućarnen. Ande godoja bući ažutin len e bućarna (stručno inćaripe), but dara si godova e Rroma save džanen godoja bući.

Kova so so importantno e Rroma vazden piro džanglipe pale buća, so ažutil lenge te aven rodine pale bući. Pe kava varo e ćherutne carnge, len e doš thaj sasti e bući trujal lenge ćhera., so zurarel o haćaripe „thagaripe“ palo proceso / projekto thaj sikavel e forutnengo ćerdipe.

Trubulimata palo ćher, oprema thaj alato, sar vi kova sar tubul, strčno inćaripe thaj dikhipe pe sa, del o RRRM.

Dži po agor 2009. bîšesko ande 60 ćhera ande care Bangladeš avel majmlačho ćherutno trajo thaj sa jećhe ćhere avela majjekh nevi soba, kupatilo thaj phangle pe foroski elektično mreža.

Care Romano agor, Đurđevo, opština Žabalj
Po teljaripe marcinosko, 2009. bîršeske, teljardape projektosa pale majlačho ćhrutno trajo ando care Rromano agor ando Đurđevo, opština Žabalj.

9. aprili 2009. bšesko, ramosardo si o Sporazumo pale maškar bući pale o inkalipe projektosko:

Inćaripe inkluzivne procesonengo – Pale majlačho ćherutno trajo thaj socio – ekonomsko ačhipe carengo ando Đurđevo, opština Žabalj

Palo sporazumo ramosajle si e opštona Žabalj, Ekumensko humanitarno organizacija, Rromano resursno maškaripe andar Novi Sad thaj Kancelarija pale inkluzija Rromengi, Gatisarimaske ćhereske AP Vojvodinake.

O proceso lačaripe e carengo – hanavipe septičke hîvjengo, ćerdipe majjekh neve sobako thaj kuptilosko, sar laćharipe e ćherengo ande care Rromano agor ando Đurđevo, ćeren ćherutne Rroma sve trajin ande godola care, save džanen godoja bućhi thaj / vaj agorisardine Programo bućarimasko sićope thaj sićile neve džanglimata thaj bućarimata andar građeviske – instalaterske buća.

Dži po agor 2009. bîšeko ande sa 75 ćhera ande care Rromano agor, avela majlaćho ćherutno trajo  thaj sa jekh ćher majjekh nevi soba, lačhardo kupatilo thaj arlisarime pharrade, harade kotora ćhereske.

2. Vjastipe thaj andipe pe čire svatujra

2.1 Forumo “ Anglunipe carego Bangladeš“ : Ando decembri, 2003. bîršesko RRRM dija o putardipe – „Anglunipe carengo Bangladeš“, ande kaski bući vi ađes den piro kotor e ćherutne kale carege, lokalne organujra, putarde komunalne preduzećujra, pokrijinske institucije thaj lokalne bi vladake organizacije. Aresipe e Forumosko si agorisipe infrastrukturne pharimatengo kale melale carengo, sar vi teljaripe te legalizujipe novosadske care Bangladeš.

Ande nakhli vrjama Forumosko, novosadske Putarde prduzećujra line doš palo agorisipe infrastuktutne pharimata. Lengo dipe, sar vi o dipe Rromne resursne maškaresko, dela o dićhipe pe kominalno majlačhipe ande kala care thaj majlačhipe ando ćherutno trajo ande 67 rromane ćhera ande care Bangladeš.

Sar agorime gadipe bućako Forumosko, inkalas:

  • Ćidipe ssavi si Odbor palo anglunipe ande care Bangadeš.
  • Putradipe te delpe Gatisarimasko lil pale vorta te hasnarilpe phuvjako thaj ćherengo ande hasnaipe novosadske Maškaresko pale socijalno bući thaj inkalipe Gatisarimaske lilesko.
  • Ramope rodimasko ande Republičko direkcija palo therdipe, Beogrado palo phanglepe pale sa jekh lil  sar Ugovojra palo ćindipe maškar novosadsko Maškaripe pale socijalno bući thaj e ćherutnenca andar care Bangladeš – teljaripe karing e legalizacija.
  • Dipe e Zavodosko palo ćerdipe forosko, ando purano ćherutno matrijali; čhutipe dromesko savo del šaipe te naćhelpe andar e care.
  • Ćerdipe lilengo save dena šaipe palo jagdipe pe foroski električno mreža, ćerdipe trafo stanicako ande care thaj mukline sokakosko svetlo. Ćerdo katar e rig Elektrovojvodinako -  Elektrodtriuciako, Novo Sado.
  • Inkalipe Gatisarimaske lilesko, savo del jagdipe strujako ande care Bagladeš, savo si katar e rig Elektrovojvodinako -  Elektrodtriuciako, Novo Sado.
  • Gavutni uprava pale čhavrrikani thaj sicijalno lesamalipe, andar o budžeto e Forosko Novo Sado, 2009. dija 1, 85 miliono dinajra pale bući pale elektefikacija ande care Bangladeš – čhetape 60 merne instrumentujra ande care.
  • Ramope gatisarimaske lilesko palo ćindipe, maškar o Maškaripe pale socijalno bući thaj e ćherutne andar e care Bangladeš.
  • Phandavipe 60 ćherengo ande care Bangladeš pe gavutni elektrićno mreža, muklipe talo napon thaj ramope Ugovojra palo poćinipe.

2.2.  Vjasako maškaripe:Vjastako maškaripe ande piri sajekh đeseski bući inćarel: vjaste, sikavipe svatosa – sar šaj, inćaripe, kampanje thaj ćerdipe ve aver.

Vjasake maskaripe si:

  • Jekhutni Baza podatkonengo rromane bi vladake organizacije ande Vojvodina, savi ande piri sajekh đeseski buci hasnaren rromane BVO thaj vi aver BVO, sar vi forutne uprave thaj pokrajiske institucije.
  • Kompjutersko soba – putardi pale rromane BVO andar e Vojvodina, saven pale bući na so trubul (kompjuteri, štampači, internet, fotokopir…), te ćeren pire sajekh đeseske buća pale piri organizacija.

Rromano resursno maškaripe inćarel fundosko sićope pe kompjupejra, pale Rroma. Kava sićope agorisarda 40 Rroma.

2.3. Vortako ažutipe / Maškaripe palo ažutipe pale tradine: Vorta ažutipe ando phanglipe e institucijenca si pale manuša tradine po Phanglo svato pale read misija sar vi e Rromenge save si khatar
thaj našle katar o Kosovo. Vorte save denpes: Sikavipe sar trubul te ćerelpe thaj nevimata; Ćerdipe thaj pherdipe vorte ramosarde patrina (sar, averčhande punomoćja); ćerdipe averčande patrina sar (ramosardo sveto, rudipe, arlisarimata, pîrpe…); ramope ugovorengo; rodipe patrinengo andar e matočne lila inđarde katar o Kosovo thaj Metohije, save anglumaren e organujra uprave ande Srbiija (Jagodina, Kragujevac, Kraljevo, Kruševac, Leskovac, Niš, Vranje); rodipe e patrinego andar zapadno Evropa thaj nakhavipe e patrinengo katar e rig krisomaske tumačesko.

2.4. Personalno asistencija pale našade: Andar kava projekto inkljel o phandavope personalne asistengo andar Novo Sado, Beočino thaj Zrenjnin (trin timujra; 12 personalne asistentujra), pire phirinasa araćhen thaj čhinaven e socijalne pharomata e Rromengo savi si boldine. kale projektosa e bući mećelpe katar institucionalno po personalno nivo e manušengo save naj o kotor sistenosko, andar godova kaj najlen manušane lila, bi pindžaripe sistemosko) vaj andar godova kaj si lesa ćerdi diskriminacija, vi von si ande leste.

3. Sićope:

Programujra palo obrazovanje e rromane čhavrengo, inćardol ando jekhipe e predškolske ćherenca thaj fundomaske školengo andar o Novo Sado, Beočino, Subotica, Guruga, Đurđevo thaj Opovo.

Ando trujalipe forosko Novo Sado inćadol o programo predškolske nastavake thaj dopunske nastavake pale čhavorra thaj terrne andar andar care Bangladeš, Baro Rito thaj Adice.

3.1. Programo pale anglaškolako sićipe, del o inćaripe e dejenge thaj dadenge e čhavorrenge, save ramosarenpe ande vrtićujra, ando jekhipe e PU „Radosno detinstvo“, Novo Sado. Ande milaesko vrjama RRRM inćarel averčhande binastavne buća, kreativne karakterosa, save ažutin ande majloko anglatrljaripe čhavorrengo ande fundoske škole.

Nakhle 3. bîrš, o RRRM kombesa inđarelsa e čhavorren ande anglaškolalo ćher.

3.2. Programo pale dopunsko nastava inćardol e jekhimasa e FŠ „Dositej Obradović“ thaj FŠ „Jožef Atila“ anar o Novo Sado. Gajda vi, o programo dopunske nastavako inćardol fundoske školengo andar o Beočin, Subotica, Đurđevo thaj Opovo.

3.3. Dejengo thaj dadengo ćidipe: ćerelpe po trubulipe, godova šaj roden vi e carenge rroma, aresimasa majlačhe svatosa, maškar čhavorrenge deja thaj dada save džan ande škola thaj manuša save andar e škola, sar vi te e dej thaj dada len piro kotor ando trajo thaj bući školako.

3.4.  Sastarimasko thaj o sićope palo manušano bimelalipe: si programo e Sastarimaske thaj sićimaske andar o manušano bimelalipe, inćardol ande care Bangladeš. Amde kava programo si sa e čhavorra andar e care Bangladeš, save džan ande fundoski škola.

3.5. Ćherutno avlipe e sastarnesko: sastarno RRRM džal pe ćhera thaj del sićomasko svato, dićhel kazom si tumaro ratesko ćićidipe thaj vučipe guglimasko ando rat, sikavel tumen sar te na avel džiko nasvalipe thaj ažutil tumen te haćaren so si sastaripe.

4. Bućaripe

4.1. O programo bućarimasko sićope, bućaripe thaj (korkorro) bućaripe pe puterde sićimaske ćhera ande AP Vojvodina: O programo bućarimasko soćope inćardil jekhthane e sićimaske ćheresa palo sićope majpuranengo ando Novi Sad. Sa godola buća save anen džiko agoripe e kursonengo ( avrečhande zanatujra ), katar 2004 – 2008. bîrš e kursujra agorisarde 67 rroma, ando septembro, 2009. bîrš ramosarde si 30 neve. Polo agor e kursonengo, kola save teljaede po kurso len e sertifikatujra thaj diplome save ažutina len te maj loćes araćhen bući savo vazdela lengo ekonomokano zuralipe.
Ande nakhle 5 bîrš, a sertifikatosa ande vas, 20% kola save agorisarde e kursujra, arakhline bući.

Ande 2007 thaj 2008. bîrš kasavo programo inćardilo ande jekhtane e putarde sićomaske ćherenca ande Subotica thaj Pančevo.

4.2. Kurso palo tkanje ande care Bangladeš: Ande 2005 – 2008. bîrš RRRM inćarda fundoske thaj anglunimaske kursujra palo tkanje pala rromnja andov novosadoski cara Bangladeš.
Ađes, 2 Rromnja andar cara Bangladeš, mišto ćeren bući thaj godolasa ločaren thaj anglunin piro ekonomikano korkorripe, sa godova nais godoleke so sićile pe kursujra.

4.3. Programo udžalimasko: Boldimaske love si čhinade pala e Rroma, pala lengo majdur zuralipe korkorrikane bućako vaj teljaripe neve bućako. Udžalimata den pe palo ćindipe thaj ćerdike sa kolesko so trubul pale bući.

4.4. Programo grantonengo:  Bibildimaske love save si čhinade pale Rroma, palo lačharipe bućarimaske thanesko thaj te aresele či godova te aveltu sa palo bućaripe thaj sa godova savo anel džiko korkorro bućaripe.

4.5. On the job training:  Programo »on the job training« inćardol ande rromane care, kaj inćardon e RRRM – ske projektujra palo majlačho ćherutno trajo. Rroma – nja, len o šaipe te kolenge savenca trajin ando trujalipe sikaven građevinsko – instalterske zanatujra, a palo agoripe e kursosko, silen šaipe te pengo džangipe sikaven gajda kaj ažutina te lačhardon e čhera ande rromani cara.

Partneri

heks eper    Schweizerische swiss solidarity   diakonie wurttemberg   Brot fuer die Welt  ACTLOGO  Evangelical Lutheran  Diakonie Fondacija za otvoreno drustvo  eu   unhcr